Meer dan een goede work-lifebalance

Zestien maanden ouderschapsverlof, vaders die met een buggy naar de speeltuin wandelen en een samenleving die het gezinsleven actief ondersteunt. Leven in de Nordics gaat verder dan een goede work-lifebalance. Het is een andere kijk op wat een goed leven betekent. Zes Vlamingen vertellen.

Een samenleving die het gezin centraal stelt

Het valt nieuwkomers meteen op: in Scandinavië is het gezinsleven geen privézaak die je maar moet zien te combineren met je werk. Het is een maatschappelijke prioriteit. Karlien De Schuyteneer, verpleegkundige in Oslo, herinnert zich hoe bijzonder ze dat vond toen ze pas was aangekomen. "Mijn oudste dochter was tien maanden toen we verhuisden. Ik vond het zo speciaal hoe iedereen gewoon naar huis ging eens de werkuren erop zaten. Het wordt hier volledig geaccepteerd dat je naar huis moet om voor de kinderen te zorgen." Anthony Daponte bevestigt dat vanuit zijn eigen ervaring bij Volvo. "Ik herinner me dat een collega midden in een meeting plots zei dat hij zijn dochter moest gaan ophalen omdat de kleuterschool had gebeld. Hij stond gewoon op en vertrok. Iedereen vond dat normaal."

Ouderschapsverlof: vaders doen mee

Het Scandinavische ouderschapsverlof is ruim. En wat minstens even opvallend is: vaders nemen het ook effectief op. "In Zweden hebben ouders samen recht op zestien maanden ouderschapsverlof per ouderpaar", legt Melanie Gavel uit. "Elke ouder krijgt drie maanden voor zich, de overige maanden verdeel je zoals je wil." Wat ze in Stockholm ziet, bewijst dat dit geen papieren recht is. "Je ziet hier heel veel ‘latte-pappa's’: vaders die met een buggy en een koffie naar de speeltuin wandelen. Daardoor gaan kinderen hier even vaak naar hun vader als naar hun moeder om iets te vragen." Anthony ervoer zelf hoe groot het cultuurverschil is. "Toen ik aankondigde dat ik negen maanden thuis zou blijven na de geboorte van mijn eerste kind, kreeg ik van mijn Belgische collega's de opmerking: 'Maar Anthony, en je carrière dan?'. Mijn Zweedse collega's vonden het de normaalste zaak van de wereld. Grappig hoe groot het verschil was." Ook als alleenstaande ouder biedt het systeem steun, ontdekte Karlien. "Toen ik na mijn scheiding alleen achterbleef met twee jonge kinderen, heb ik even overwogen om terug naar België te gaan. Maar uiteindelijk bleek het in Noorwegen makkelijker om alleenstaande mama te zijn. Ik kon hier zelfs een huis kopen met een speciale lening voor alleenstaande ouders. Ik denk dat dat in België bijna niet te doen zou geweest zijn."

Studeren in Scandinavië: vroeg zelfstandig, maar beperkte plaatsen

Voor wie kinderen heeft of zelf wil studeren, is het Scandinavische onderwijssysteem een wereld apart. Jelte Vanvinckenroye, die tijdens zijn studies in Zweden twee kinderen kreeg, merkte hoe soepel de universiteit meedenkt. "Ons tweede kindje moest na de geboorte iets langer in het ziekenhuis blijven en dat was allemaal geen probleem. Lessen en groepsprojecten? Iedereen paste zich gewoon aan." Carine Van Hee, wier zoon in Noorwegen studeerde, wijst op een belangrijk verschil met België. "Het aantal studieplaatsen is hier vaak beperkt. Soms zijn er maar veertig plaatsen voor een opleiding. Je moet je daar op voorhand goed van bewust zijn en je studies nauwkeurig plannen." Maar er is een mooie keerzijde. "Jongeren zijn hier al vroeg zelfstandig. Op hun vijftiende gaan ze hier vaak al op kot. Toen mijn zoon na zijn eerste jaar studeren in Noorwegen terug thuiskwam, had ik plots een volwassen man in huis."

Integreren: mooi in theorie, soms eenzaam in de praktijk

Het Scandinavische concept van Jantelaget - de ongeschreven regel dat niemand zich beter mag voelen of gedragen dan een ander - klinkt als een mooi principe. In de praktijk heeft het ook zijn schaduwkanten. Melanie legt uit wat ze bedoelt. "In het begin vond ik dat een mooi principe. Maar het zorgt er ook voor dat kinderen op school minder gestimuleerd worden om ambitieus te zijn. Het systeem is heel vrij en kinderen worden weinig uitgedaagd." Ze merkt ook dat Zweden soms minder kritisch zijn dan Belgen. "Je hoort hier zelden openlijke kritiek. De overheid beslist iets en veel mensen vertrouwen gewoon dat het goed is. Als Vlaming zijn wij toch wat kritischer." Anthony, die eerder ook in Amerika en China woonde, ziet de nationale trots in Zweden als een ander opvallend kenmerk. "Het lijkt soms een beetje op Frankrijk: er is veel nationale trots, maar ze drukken dat hier minder openlijk uit." Gys Wuyts herkent dat in Finland. "Er is hier soms een 'eigen dorp eerst'-gevoel en je blijft hier lang 'de buitenlander.' Dat kan eenzaam voelen. Het is iets dat je moet aanvaarden."

En toch: de meesten blijven

Ondanks de uitdagingen - de taal, de koude winters, de gesloten sociale kringen, het gevoel van buitenstaander zijn - zijn de meeste Vlamingen die in Scandinavië belanden niet van plan om gauw te vertrekken. "Met een jong gezin is Scandinavië een fantastische plek om te wonen", zegt Anthony. Gys is nog stelliger: "Mijn enige spijt is dat ik dit niet eerder heb gedaan." Melanie is eerlijker over haar twijfels. "De spice, die mis ik hier soms toch." Zij en haar man plannen over een aantal jaar een bewust evaluatiemoment om te beslissen of ze blijven of niet. Dat is misschien wel het meest Scandinavische aan haar aanpak: rustig nadenken voor je beslist.

Wat betekent dit voor jou?

Leven in Scandinavië is meer dan een aantrekkelijke work-lifebalance. Het is een samenleving met een andere kijk op gezin, gelijkheid en wat succes betekent. Die kijk kan bevrijdend zijn, maar vraagt ook aanpassing, geduld en de bereidheid om je eigen gewoontes in vraag te stellen.

Overweeg je zelf de stap naar de Noordse landen?
Lees ook onze andere bijdragen over werken en werk vinden in Scandinavië: 
- Meer dan een goede work-lifebalance
- Om vier uur gaat iedereen naar huis

Of neem contact op met VIW voor persoonlijk advies op maat.